Có ai về miệt Sóc Trăng mà không một lần ngẩn ngơ trước ngôi chùa cổ nằm lặng mình dưới bóng sao, bóng dầu gần năm trăm tuổi? Người ta nói, nhìn từ trên cao, chùa Trà Tim và sân bay Sóc Trăng cũ trông như một chiếc tàu thủy khổng lồ, mà ngôi chùa án ngữ ngay nơi mũi tàu, rẽ sóng thời gian mà đi tới. Thiệt là một hình ảnh vừa lạ, vừa thương, gợi bao nỗi niềm hoài cổ.
Ngôi chùa cổ kính này đã đi qua biết bao mưa nắng bão giông, là nơi gửi gắm đức tin của bà con phum sóc, là hồn cốt của văn hoá Khmer trên đất giồng. Về đây, người ta không chỉ chiêm bái một di tích, mà còn như được nghe đất trời kể lại những câu chuyện của một thời bưng biền khói lửa, của những tấm lòng son sắt giữ đất, giữ làng, giữ cả hồn thiêng của dân tộc.
Nét kiến trúc như thơ tạc giữa thinh không
Bước qua vòm cổng uy nghiêm có ba ngọn tháp vươn cao, đôi rồng bảy đầu uốn lượn thân mình thành lan can che mát cho khách, là ta như lạc vào một thế giới khác. Con đường xi măng phẳng lì dẫn vào chùa được bao bọc bởi hàng trăm gốc sao, dầu cổ thụ, lá che rợp trời khiến nắng hè oi ả cũng phải dịu đi mấy phần. Không khí trong lành, thoảng hương trầm, hương hoa làm lòng người lắng lại.
Giữa khuôn viên xanh mướt ấy, các công trình từ chính điện, sà la, trường học Pali đến nhà thiêu… đều mang một phong cách Khmer đặc trưng không lẫn vào đâu được. Nổi bật hơn cả là ngôi chính điện, vươn mình trên nền cao gần ba mét, uy nghi mà thanh thoát. Mái nóc như được nâng đỡ bởi những vị thần mình chim đang dang cánh bay, một chi tiết khiến khối kiến trúc đồ sộ trông nhẹ nhàng, bay bổng đến lạ. Khách thập phương có thể thong dong dạo bước quanh hành lang, ngắm những hoa văn, họa tiết được chạm trổ công phu trước khi vào bên trong dâng nén hương thơm lên Đức Phật.
Chứng nhân một thời lửa đạn
Đẹp và yên bình là vậy, mà ít ai biết chùa Trà Tim đã từng là một chứng nhân kiên cường của lịch sử. Trong những năm tháng chiến tranh, nơi đây là cơ sở cách mạng, là điểm tập kết cho những trận đánh vào sân bay Sóc Trăng. Đặc biệt, trong cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968, chính từ ngôi chùa này, bộ đội ta đã tiến vào thị xã, khiến cho quân địch bao phen điêu đứng.
Chùa không chỉ là nơi che chở cho đức tin, mà còn là nơi che chở cho hồn non nước. Nhà chùa và phật tử đã bao lần đứng lên, biểu tình chống bắt lính, kiên quyết phản đối âm mưu dời chùa để mở rộng sân bay của địch. Từng viên gạch, từng gốc cây ở đây dường như đều thấm đẫm lòng yêu nước và khí phách của người dân Sóc Trăng.
Xem thêm: Giá xe Hyundai Sóc Trăng tháng 5/2026, ưu đãi đến 220 triệu
Giữ lửa cho đời sau
Chiến tranh lùi xa, chùa Trà Tim lại trở về với vẻ trầm mặc vốn có, nhưng vẫn giữ một vai trò quan trọng trong đời sống của bà con. Tiếng kinh kệ sớm chiều hòa cùng tiếng ê a của con em học chữ Khmer trong những lớp học được nhà chùa mở ra. Các sư sãi vẫn ngày ngày vận động bà con sống theo phương châm “tốt đời đẹp đạo”, góp công, góp sức xây dựng quê hương.
Mỗi độ lễ Chôl Chnăm Thmây hay Đôlta về, chùa lại đông vui, rộn ràng tiếng nhạc ngũ âm. Không chỉ có bà con Khmer, mà khách thập phương từ khắp nơi cũng tìm về chiêm bái, vãn cảnh và hòa mình vào không khí lễ hội đậm đà bản sắc. Chùa Trà Tim, sau bao thăng trầm, vẫn vậy, vẫn là trái tim thiêng liêng, là nơi giữ hồn, giữ lửa cho cả một vùng đất.
Vậy đó, chùa Trà Tim đâu chỉ là một ngôi cổ tự trầm mặc, mà còn là cả một pho sử sống động của đất Sóc Trăng mình. Mỗi bước chân qua đây, mỗi ánh nhìn chạm vào từng nét chạm trổ, ta như nghe được tiếng thì thầm của thời gian, của bao thế hệ đã gởi gắm tình yêu quê hương, đạo pháp vào từng viên gạch, từng hàng cây cổ thụ. Chùa vẫn đó, sừng sững giữa bộn bề dâu bể, làm ngọn hải đăng cho những tâm hồn tìm về chốn bình yên, để thấy lòng mình cũng được thanh lọc, được tiếp thêm niềm tin và sức sống. Cứ về Sóc Trăng, ghé Trà Tim một lần, quý vị sẽ hiểu vì sao nơi đây lại là ‘hồn thiêng’ của xứ giồng, của cả miền Tây Nam Bộ.